Tòa án Tối cao Mỹ đã ban hành một phán quyết gây chấn động chống lại chính sách thuế quan toàn cầu của Tổng thống Donald Trump, tuyên bố các mức thuế này bất hợp pháp và chính thức khai tử chúng.
Trump đầy giận dữ đã đáp trả bằng cách công kích các thẩm phán là “những kẻ ngu ngốc và tay sai”, đồng thời thề sẽ hồi sinh các loại thuế nhập khẩu gây tranh cãi này. Sau đó, ông ký sắc lệnh áp một mức thuế toàn cầu mới 10%.
Tòa án phán quyết với tỷ lệ 6–3, giữ nguyên kết luận của tòa cấp dưới rằng Trump đã áp thuế trái luật khi sử dụng một đạo luật vốn được thiết kế cho các tình huống khẩn cấp quốc gia.
Đây là phán quyết bác bỏ chính sách quan trọng và có hệ quả sâu rộng nhất đối với Trump kể từ khi y quay trở lại cương vị tổng thống.
Trong một cuộc họp báo hiếm thấy sau đó, Trump nói y “hoàn toàn xấu hổ” về các thẩm phán đã phán quyết chống lại mình vì “thiếu can đảm làm điều đúng đắn cho đất nước”. Không đưa ra bằng chứng, y còn cáo buộc họ bị “các lợi ích nước ngoài chi phối”.
Trên mạng xã hội Truth Social, Trump viết: “Giờ thì quá trình điều chỉnh bắt đầu.”
Phán quyết này đồng nghĩa với việc Mỹ có thể phải hoàn trả hơn 100 tỷ USD cho các doanh nghiệp đã nộp thuế quan. Tuy nhiên, hiện chưa rõ quy trình hoàn trả sẽ diễn ra như thế nào, và phán quyết của tòa không đưa ra hướng dẫn cụ thể.
“Các quốc gia nước ngoài đã bóc lột chúng ta suốt nhiều năm qua đang hân hoan, họ vui sướng và nhảy múa ngoài đường,” Trump nói. “Nhưng họ sẽ không nhảy múa được lâu đâu.”
Trump cho biết sẽ áp dụng các mức thuế mới dựa trên những đạo luật khác, không liên quan đến phán quyết của tòa, và các mức thuế này “có thể còn cao hơn” so với trước.
Trump nói sẽ ký sắc lệnh áp thuế 10% toàn cầu mới theo một điều khoản của Luật Thương mại Hoa Kỳ, cho phép tổng thống áp thuế nhập khẩu trong tối đa 150 ngày.
Tối thứ Sáu (giờ địa phương), trump sử dụng mạng xã hội để thông báo rằng mình đã ký sắc lệnh và nó sẽ “có hiệu lực gần như ngay lập tức”.
Các chuyên gia pháp lý nhận định phán quyết của Tòa án Tối cao nhiều khả năng sẽ kích hoạt hàng loạt vụ kiện mới tại các tòa án cấp dưới.
Thẩm phán Tòa án Tối cao Brett Kavanaugh, người phản đối phán quyết đa số, viết rằng: “Như đã được thừa nhận trong phần tranh luận miệng, quy trình hoàn trả rất có thể sẽ là một mớ hỗn độn. Hoa Kỳ có thể sẽ phải hoàn trả hàng tỷ USD cho các nhà nhập khẩu đã nộp thuế theo IEEPA, mặc dù một số nhà nhập khẩu có thể đã chuyển chi phí đó sang cho người tiêu dùng hoặc các bên khác.”
Phán quyết không áp dụng đối với các mức thuế theo từng mặt hàng cụ thể như thép, nhôm, đồng, ô tô và linh kiện ô tô, gỗ xẻ và đồ nội thất.
TÓM TẮT NHANH
- Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công kích dữ dội các thẩm phán Tòa án Tối cao Hoa Kỳ sau khi tòa kết luận y không có thẩm quyền để áp đặt thuế quan toàn cầu.
- Phán quyết này áp dụng đối với thuế quan theo từng quốc gia, mà Trump đã áp lên Australia và hầu như tất cả các đối tác thương mại khác, nhưng không áp dụng cho thuế quan theo từng ngành hàng như kim loại hay gỗ.
TIẾP THEO SẼ RA SAO?
- Trump đã ký một sắc lệnh áp thuế 10% mới đối với mọi hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài, và nói rằng sắc lệnh này sẽ “có hiệu lực gần như ngay lập tức”.
- Y thề sẽ tìm những con đường pháp lý khác, không liên quan đến phán quyết của tòa, để tiếp tục áp thuế quan.
KHÔNG CÓ THẨM QUYỀN
Trump đã khiến nhiều đối tác thương mại của Mỹ phẫn nộ khi công bố các mức thuế gọi là “thuế quan đối ứng” đối với hàng nhập khẩu từ hơn 180 quốc gia vào tháng 4 năm ngoái.
Các mức thuế này dao động từ 10% (mức “sàn” tối thiểu) cho tới 49% với Cambodia và 48% với Laos.
Phán quyết này là kết quả của vụ kiện do một liên minh các doanh nghiệp nhỏ và một nhóm các bang của Mỹ khởi xướng.
Họ lập luận rằng Trump đã vượt quá thẩm quyền khi áp thuế theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Đạo luật này trao cho tổng thống quyền lực rộng lớn đối với các giao dịch kinh tế trong trường hợp tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Trump đã tuyên bố hai tình trạng khẩn cấp quốc gia để biện minh cho thuế quan.
Một liên quan đến “làn sóng ma túy bất hợp pháp” từ Canada, Mexico và Trung Quốc, mà y cho là đã tạo ra một “cuộc khủng hoảng y tế công cộng”.
Một tình trạng khác liên quan đến các thâm hụt thương mại lớn và kéo dài, bị cho là đã “làm suy yếu các chuỗi cung ứng thiết yếu”.
Tuy nhiên, Tòa án Tối cao kết luận rằng IEEPA không trao quyền cho tổng thống áp đặt thuế quan, và quyền lực này thuộc về Quốc hội.
Chánh án John Roberts viết: “Tổng thống phải ‘chỉ ra sự ủy quyền rõ ràng của Quốc hội’ để biện minh cho việc đòi hỏi quyền lực phi thường trong áp thuế. Ông ấy không thể làm được điều đó.”
Thống đốc bang California thuộc Đảng Dân chủ Gavin Newsom, bang của ông nằm trong số những bên khởi kiện để chặn thuế quan, cho biết phán quyết là một “chiến thắng lớn cho các gia đình và doanh nghiệp nhỏ trên khắp đất nước, những người đã phải chịu đựng cái tôi của người đàn ông này”.
Cựu Phó Tổng thống Mike Pence, người từng phục vụ trong nhiệm kỳ đầu của Trump nhưng là một người phản đối mạnh mẽ thuế quan, nói rằng phán quyết này đồng nghĩa với việc “các gia đình và doanh nghiệp Mỹ có thể thở phào nhẹ nhõm”.
Các thẩm phán Clarence Thomas và Samuel Alito cùng với Kavanaugh là ba người phản đối phán quyết đa số.
“Các mức thuế được bàn tới ở đây có thể là chính sách khôn ngoan hoặc không,” Kavanaugh viết. “Nhưng xét về mặt văn bản luật, lịch sử và tiền lệ, chúng rõ ràng là hợp pháp.”
Tuy nhiên, hai thẩm phán do Trump bổ nhiệm, Amy Coney Barrett và Neil Gorsuch, đã đứng về phía Chánh án Roberts và các thẩm phán do Đảng Dân chủ bổ nhiệm để bác bỏ các mức thuế quan.
Tác giả: BRAD RYAN, Washington DC
