Trên Economic Times (Thời báo kinh tế) của Ấn Độ số ra ngày 3/11/2025, nữ nhà báo nổi tiếng Seema Sirohi đánh giá rằng tại cuộc gặp G2 ngày 30/10 tại Busan (Hàn Quốc), CT Tập ở vị thế "trên cơ" so với TT Trump.
[TRẬT TỰ LƯỠNG CỰC CỦA CT TẬP]
Hình ảnh TT Trump nhiệt tình tìm cách làm thân với CT Tập Cận Bình, trong khi nhà lãnh đạo Trung Quốc vẫn giữ phong thái điềm tĩnh và lạnh lùng, là khoảnh khắc khó phai trong lịch sử ngoại giao hiện đại. Bài phát biểu tự nhiên mà CT Tập đưa ra thể hiện sự cứng rắn và vị thế của một nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược. Câu hỏi được đặt ra: TT Trump có “thua trên vũ đài quốc tế” như Hakeem Jeffries, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, từng nói? Rõ ràng, CT Tập là người nắm thế chủ động và dẫn dắt cuộc chơi.
TT Trump tin rằng việc ông công nhận CT Tập là “người ngang hàng” và gọi cuộc gặp là “G2” sẽ giúp thể hiện thiện chí hợp tác. Thế nhưng, diễn biến thực tế lại cho thấy chính CT Tập mới là người làm chủ cuộc đối thoại. Sự nhiệt tình của TT Trump được đáp lại bằng sự điềm tĩnh và tính toán; lời lẽ cường điệu bị hóa giải bởi sự chừng mực; và chiến thuật ngắn hạn bị át bởi tầm nhìn chiến lược dài hạn.
Tại Ấn Độ, khái niệm “G2” được TT Trump sử dụng đã gây nhiều tranh luận, bởi nó gợi nhớ đến những giai đoạn nhạy cảm trong quan hệ quốc tế. Một số chuyên gia cho rằng cách ví von này khiến các đồng minh của Mỹ lo ngại Washington có thể ưu tiên quan hệ với Bắc Kinh hơn với họ. Câu hỏi đặt ra là: các nước khác sẽ phối hợp với Hoa Kỳ về công nghiệp, công nghệ và an ninh như thế nào nếu họ cảm thấy có nguy cơ bị bỏ rơi trong tương lai?
Quan hệ Mỹ – Ấn hiện nay vẫn được duy trì, song còn thiếu động lực mới. Hai bên đang tập trung củng cố các nền tảng hợp tác chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng và công nghệ cao. Việc ký kết khung thỏa thuận song phương đã giúp bảo vệ trụ cột quan trọng nhất của quan hệ này, dù các hoạt động khác vẫn đang trong giai đoạn cầm chừng.
Việc TT Trump nỗ lực thúc đẩy đối thoại với CT Tập cũng phản ánh nhu cầu ổn định kinh tế của cả hai bên. Khi nông dân và ngành công nghiệp Mỹ chịu áp lực, TT Trump cần một lối thoát nhằm giảm căng thẳng thương mại. Trong khi đó, CT Tập duy trì cách tiếp cận mang tính “cùng thắng” (win–win), thể hiện sự linh hoạt trong việc cân bằng giữa bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì quan hệ với Washington.
Trong các cuộc thảo luận, CT Tập đã thể hiện khả năng vận dụng sức mạnh mềm để đạt kết quả thực tế. Trung Quốc đồng ý gia tăng nhập khẩu đậu nành từ Mỹ, cho phép xuất khẩu đất hiếm trong thời hạn một năm, và cam kết kiểm soát các tiền chất dùng sản xuất fentanyl. Đây là những nhượng bộ có tính biểu tượng, vừa thể hiện thiện chí, vừa tạo không gian đối thoại ổn định hơn.
Theo nhận định của các chuyên gia, quan hệ Mỹ – Trung đang ở trạng thái “ổn định có điều chỉnh”. Dù vẫn còn những khác biệt, hai bên đều tránh được kịch bản căng thẳng leo thang. CT Tập đã đạt được thế cân bằng chiến lược, trong khi TT Trump cũng giữ được vị thế lãnh đạo trên trường quốc tế mà không phải đánh đổi quá nhiều.
Mục tiêu của CT Tập trong thập kỷ tới là củng cố vị thế của Trung Quốc như một trụ cột của nền kinh tế toàn cầu. Thông qua việc chứng minh khả năng điều tiết quan hệ kinh tế với Mỹ, CT Tập hướng tới việc tạo không gian phát triển công nghệ và thời gian củng cố năng lực nội tại. Về phần TT Trump, việc không cho phép các công ty Mỹ, như Nvidia, bán các chip Blackwell tiên tiến nhất cho Trung Quốc cho thấy Washington vẫn duy trì sự kiểm soát có chọn lọc, đồng thời bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia.
Trong cuộc cạnh tranh chiến lược này, cả hai bên đều lựa chọn cách tiếp cận thận trọng: tránh đối đầu trực diện, duy trì đối thoại, và điều chỉnh để giảm rủi ro. Việc phát triển các chuỗi cung ứng mới cho đất hiếm và mở rộng công suất chế biến trong nước của Hoa Kỳ được dự báo sẽ mất từ 5 đến 10 năm, trong khi Trung Quốc tiếp tục duy trì vai trò chủ chốt trong lĩnh vực này.
Một báo cáo gần đây của Rand Corporation, do chính phủ Hoa Kỳ ủy nhiệm, đã khuyến nghị hai nước nên xây dựng “modus vivendi” – tức là phương thức cùng tồn tại – để tránh rơi vào vòng xoáy căng thẳng nguy hiểm. Báo cáo này đưa ra khái niệm “G2” hay “trật tự lưỡng cực”, trong đó hai cường quốc cùng chia sẻ trách nhiệm duy trì ổn định toàn cầu.
Những nguyên tắc được đề xuất bao gồm: thừa nhận tính chính danh chính trị của nhau; xây dựng quy tắc chung trong các lĩnh vực tranh chấp; thực hiện kiềm chế trong hành động; không làm tổn hại năng lực chiến lược nhạy cảm của đối phương; và duy trì cơ chế liên lạc khẩn cấp khi xảy ra khủng hoảng.
Ngoài ra, Hoa Kỳ được khuyến nghị nên từ bỏ các quan điểm “tuyệt đối” về trật tự quốc tế và công nhận tính hợp pháp của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong cấu trúc chính trị toàn cầu. Cả hai bên có thể công nhận năng lực răn đe hạt nhân chiến lược của nhau nhằm duy trì thế cân bằng. Đáng chú ý, ngay trước cuộc gặp với CT Tập, TT Trump đã yêu cầu Lầu Năm Góc nối lại một số hoạt động thử nghiệm hạt nhân sau 33 năm, được xem như biện pháp bảo đảm năng lực răn đe chiến lược, đồng thời thúc đẩy đối thoại quốc phòng.
Câu hỏi còn lại là liệu Trung Quốc và Hoa Kỳ có thể xây dựng và tuân thủ một “bộ quy tắc ứng xử” như cách mà Hoa Kỳ và Liên Xô từng làm trong Chiến tranh Lạnh – để cạnh tranh mà vẫn duy trì ổn định, hợp tác mà vẫn giữ được lợi ích quốc gia – qua đó hình thành một trật tự thế giới lưỡng cực cân bằng và bền vững hơn./.
Seema Sirohi
