Trong bối cảnh phải bố trí hơn 534.000 tỷ đồng để trả nợ, bài toán kiểm soát bội chi, siết nợ nước ngoài và bảo đảm an toàn tín nhiệm quốc gia trở thành áp lực lớn của điều hành tài khóa năm tới.
Vay gần 970.000 tỷ đồng
Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc vừa ký Quyết định số 352/QĐ-TTg ngày 27/2/2026 phê duyệt Kế hoạch vay, trả nợ công năm 2026. Theo kế hoạch, tổng mức vay của Chính phủ năm 2026 tối đa 969.796 tỷ đồng. Nếu phân bổ bình quân theo năm, con số này tương đương khoảng 2.657 tỷ đồng mỗi ngày.
Trong đó, 959.705 tỷ đồng vay cho cân đối ngân sách trung ương. Vay bù đắp bội chi tối đa 583.700 tỷ đồng. Vay để trả nợ gốc không quá 376.005 tỷ đồng. Khoảng 10.092 tỷ đồng vay về cho vay lại.
Cơ cấu huy động vốn được thiết kế linh hoạt: Phát hành trái phiếu Chính phủ trong nước, vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài, phát hành trái phiếu quốc tế khi cần thiết cùng các nguồn tài chính hợp pháp khác. Điểm đáng chú ý là gần 39% tổng kế hoạch vay (376.005 tỷ đồng) dùng để trả nợ gốc. Điều này cho thấy áp lực đảo nợ vẫn hiện hữu, dù trong khuôn khổ kiểm soát an toàn.
Ở chiều ngược lại, tổng nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ năm 2026 khoảng 534.739 tỷ đồng, trong đó, trả nợ trực tiếp của Chính phủ tối đa 493.405 tỷ đồng. Trả nợ các dự án cho vay lại khoảng 41.334 tỷ đồng. Song song, chính quyền địa phương dự kiến vay khoảng 26.079 tỷ đồng và trả nợ gốc khoảng 3.979 tỷ đồng.
Đáng chú ý, năm 2026 không bố trí hạn mức bảo lãnh Chính phủ mới cho các dự án vay trong và ngoài nước của doanh nghiệp do các dự án trước đã kết thúc rút vốn. Đây là tín hiệu siết chặt rủi ro nợ tiềm ẩn.
Với Ngân hàng Phát triển Việt Nam, hạn mức phát hành trái phiếu được bảo lãnh tối đa bằng mức trả nợ gốc đến hạn là 2.910 tỷ đồng. Đối với Ngân hàng Chính sách xã hội, hạn mức này là 251 tỷ đồng.
Kế hoạch cũng đặt trần vay thương mại nước ngoài trung, dài hạn theo phương thức tự vay, tự trả của doanh nghiệp và tổ chức tín dụng khoảng 6,124 triệu USD/năm, đồng thời kiểm soát tốc độ tăng dư nợ ngắn hạn ở mức 19–20% so với cuối năm 2025. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao kiểm soát chặt chẽ hạn mức này, chủ trì quản lý nợ nước ngoài khu vực tư nhân và báo cáo Thủ tướng khi có diễn biến tiêu cực.
Hiệu quả giải ngân và kiểm soát bội chi
Bên cạnh câu chuyện vay – trả, Chính phủ yêu cầu: Khẩn trương phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách trung ương 2026 theo đúng quy định của Luật Đầu tư công; ưu tiên các dự án vay nước ngoài mang tính “xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái”; khắc phục tình trạng giải ngân chậm vốn ODA, vốn vay ưu đãi.
Bộ Tài chính được giao kiểm soát chặt bội chi ngân sách nhà nước, nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ và mức vay nợ của địa phương; đồng thời xây dựng Đề án phát hành trái phiếu quốc tế để sẵn sàng huy động khi cần.
Một yêu cầu xuyên suốt là mở rộng cơ sở thu, ưu tiên dùng vượt thu và tiết kiệm chi để giảm bội chi và tăng trả nợ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào vay mới.
Theo Kiến Thức Đầu Tư
