Trung Quốc vừa hoàn thành một cột mốc xây dựng quan trọng tại dự án mà nước này mô tả là nhà máy điện mặt trời nhiệt sử dụng muối nóng chảy ở độ cao lớn nhất thế giới.
Dự án nằm tại huyện Amdo, thành phố Nagqu, thuộc Khu tự trị Xizang, Tây Nam Trung Quốc. Các kỹ sư đã hoàn tất lắp đặt 15.927 tấm gương hội tụ ánh sáng, hay heliostat, trên khu vực thu năng lượng mặt trời rộng khoảng 800.000 m², tương đương 8,6 triệu ft².
Nhà máy có công suất 100 MW và dự kiến được đấu nối vào lưới điện vào tháng 10/2026.
Nhà máy điện mặt trời trên cao nguyên Tây Tạng
Hơn 15.000 tấm gương hội tụ ánh sáng
Đây là nhà máy điện mặt trời nhiệt dạng tháp đầu tiên được xây dựng tại Xizang, đồng thời là dự án đầu tiên thuộc loại này được triển khai ở khu vực có độ cao cực lớn, nhiệt độ khắc nghiệt và hệ thống lưới điện yếu.
Điểm nổi bật của nhà máy là cánh đồng năng lượng mặt trời gồm hàng nghìn heliostat. Các tấm gương này có khả năng tự động bám theo chuyển động của Mặt Trời, sau đó phản xạ và tập trung ánh sáng vào một bộ thu nhiệt đặt trên đỉnh tháp trung tâm.
Toàn bộ khu vực thu năng lượng rộng khoảng 800.000 m², với 15.927 heliostat được lắp đặt.
Dự án được triển khai trong điều kiện địa hình và khí hậu đặc biệt khắc nghiệt. Nhiệt độ thấp, gió mạnh cùng độ cao lớn khiến việc thi công cũng như vận hành thiết bị trở nên khó khăn hơn đáng kể so với các dự án điện mặt trời thông thường.
Do đó, các kỹ sư phải điều chỉnh phương pháp xây dựng và quy trình lắp đặt để thích ứng với môi trường cao nguyên.
Dùng muối nóng chảy để lưu trữ năng lượng Mặt Trời
Nhà máy sử dụng công nghệ điện mặt trời nhiệt dạng tháp với hệ thống lưu trữ bằng muối nóng chảy.
Thay vì chuyển đổi ánh sáng Mặt Trời trực tiếp thành điện năng như các tấm pin quang điện, hệ thống sẽ tập trung bức xạ Mặt Trời vào bộ thu nhiệt nằm trên đỉnh một tòa tháp cao 210m. Nhiệt lượng sau đó được truyền vào môi trường muối nóng chảy để lưu trữ.
Muối nóng chảy có khả năng hấp thụ và giữ lại lượng nhiệt lớn. Nguồn nhiệt được tích trữ có thể tiếp tục được sử dụng để tạo hơi và phát điện ngay cả khi ánh sáng Mặt Trời không còn trực tiếp chiếu vào hệ thống.
Đây là một lợi thế quan trọng của điện mặt trời nhiệt so với điện mặt trời quang điện, bởi khả năng lưu trữ nhiệt giúp nhà máy duy trì hoạt động phát điện ổn định hơn sau thời điểm bức xạ Mặt Trời suy giảm.
Khu vực Nagqu có hơn 2.800 giờ nắng mỗi năm, tạo điều kiện thuận lợi về nguồn năng lượng Mặt Trời dù dự án nằm ở địa hình đặc biệt khó khăn.
Bài toán xây dựng giữa giá rét và gió mạnh
Để triển khai dự án, các đội ngũ kỹ thuật phải phát triển nhiều giải pháp chuyên biệt nhằm đối phó với nhiệt độ cực thấp và những đợt gió mạnh trên cao nguyên.
Kế hoạch thi công cũng được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện làm việc ở độ cao rất lớn, nơi không khí loãng và điều kiện thời tiết có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cả con người lẫn máy móc.
Sau khi đi vào vận hành, nhà máy sẽ được trang bị hệ thống điều khiển thông minh nhằm hỗ trợ giám sát, vận hành và bảo trì.
Hệ thống này được thiết kế để nâng cao hiệu suất, đồng thời giúp nhà máy duy trì hoạt động ổn định trong môi trường cao nguyên khắc nghiệt.
Việc kết hợp công nghệ điện mặt trời nhiệt hội tụ, lưu trữ nhiệt bằng muối nóng chảy và hệ thống điều khiển tự động được kỳ vọng giúp dự án duy trì khả năng phát điện ổn định bất chấp điều kiện tự nhiên bất lợi.
Mỗi năm giảm hàng chục nghìn tấn than
Khi hoàn thành, nhà máy dự kiến sản xuất khoảng 255 triệu kWh điện mỗi năm.
Theo tính toán của dự án, sản lượng này có thể giúp Trung Quốc tiết kiệm khoảng 60.000 tấn than tiêu chuẩn mỗi năm, đồng thời cắt giảm khoảng 165.000 tấn CO₂ phát thải.
Dự án cũng được kỳ vọng tạo thêm tác động kinh tế cho khu vực xung quanh. Trong quá trình triển khai, các chương trình đào tạo chuyên môn đã được tổ chức cho người dân địa phương, trong đó có nông dân và người chăn nuôi.
Theo ước tính của dự án, những hoạt động này có thể giúp người dân địa phương tăng tổng thu nhập khoảng 118 triệu NDT, tương đương khoảng 17,47 triệu USD.
Việc hoàn tất lắp đặt toàn bộ 15.927 heliostat đánh dấu bước tiến quan trọng trước khi nhà máy hướng tới mục tiêu đấu nối lưới điện vào tháng 10/2026.
Nếu vận hành đúng kế hoạch, dự án sẽ bổ sung một nguồn điện tái tạo quy mô lớn tại một trong những khu vực có điều kiện địa hình và khí hậu khắc nghiệt nhất của Trung Quốc, đồng thời cho thấy khả năng ứng dụng công nghệ điện mặt trời nhiệt và lưu trữ năng lượng ở độ cao cực lớn.
Thùy Dương - Theo Kiến Thức Đầu Tư
