Bài viết "Kịch bản khai thác hiệu quả sân bay Long Thành" của Tiến sĩ Ngô Viết Nam Sơn trên báo Dân Trí ngày 25/8/2025 đã đưa ra một cái nhìn sâu sắc và thực tế về việc khai thác sân bay Long Thành trong bối cảnh hạ tầng kết nối còn chưa đồng bộ.
Dưới đây là một số điểm chính và dự báo liên quan đến sân bay Long Thành và Tân Sơn Nhất trong giai đoạn 2030-2035 dựa trên bài viết và các thông tin liên quan:
1. Vấn đề hạ tầng kết nối:
* Hiện trạng: Theo tác giả, tiến độ xây dựng sân bay và hạ tầng kết nối không đi song hành. Mặc dù sân bay Long Thành dự kiến đi vào hoạt động vào nửa đầu năm 2026, các tuyến đường bộ cao tốc và đường dẫn kết nối vẫn chưa hoàn thiện.
* Giai đoạn 2030-2035: Đây sẽ là giai đoạn mà các tuyến đường sắt đô thị (metro Thủ Thiêm - Long Thành, Bến Thành - Biên Hòa - Long Thành) và đường sắt cao tốc có thể đi vào hoạt động. Điều này sẽ giúp Long Thành trở thành một phần của hệ thống giao thông đa phương thức của vùng Đông Nam Bộ. Các tuyến cao tốc và đường dẫn vào sân bay sẽ hoàn thành, tạo ra sự kết nối đồng bộ và hiệu quả hơn.
2. Kịch bản khai thác sân bay Long Thành:
* Ngắn hạn (giai đoạn 1): Tác giả đề xuất một kịch bản thực tế hơn, đó là Long Thành chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm tải cho Tân Sơn Nhất.
* Ưu tiên ga hàng hóa: Di dời toàn bộ ga hàng hóa từ Tân Sơn Nhất về Long Thành. Điều này không chỉ giúp Long Thành có doanh thu ngay từ đầu mà còn tạo thêm dư địa cho Tân Sơn Nhất.
* Không vội vàng dồn hết chuyến bay quốc tế: Do hạ tầng kết nối chưa hoàn chỉnh, tác giả cho rằng không nên chuyển toàn bộ chuyến bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành ngay lập tức. Tân Sơn Nhất vẫn cần duy trì vai trò quan trọng, đặc biệt là các đường bay quốc tế cự ly ngắn.
* Dài hạn (sau 2030): Khi hạ tầng giao thông đa phương thức đã hoàn thiện, Long Thành sẽ có tiềm năng trở thành:
* Cửa ngõ hàng không quốc tế: Đầu mối của các chuyến bay thẳng đi châu Âu, châu Mỹ, châu Úc, với quy mô hàng đầu châu Á.
* Trung tâm đô thị sân bay: Với bán kính có thể lên đến 30km, kết nối với hai khu thương mại tự do lớn của Việt Nam.
* Vị thế hàng đầu: Long Thành sẽ đạt được vị thế hàng đầu quốc gia và quốc tế khi có hạ tầng kết nối vùng tương xứng.
3. Tương quan giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất:
* 2030-2035: Sân bay Tân Sơn Nhất vẫn sẽ đóng vai trò quan trọng. Theo quy hoạch, công suất của Tân Sơn Nhất có thể đạt 50 triệu hành khách/năm. Trong khi đó, giai đoạn 2 của Long Thành dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2035, nâng công suất lên 50 triệu hành khách/năm.
* Phân chia khai thác: Việc phân chia khai thác giữa hai sân bay sẽ được thực hiện một cách hợp lý. Long Thành có khả năng trở thành cảng trung chuyển quốc tế chính, trong khi Tân Sơn Nhất sẽ tập trung vào các chuyến bay nội địa và một số chuyến bay quốc tế cự ly ngắn.
4. Vai trò của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam:
* Siêu đô thị: Việc sáp nhập TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu tạo cơ hội vàng để hình thành một siêu đô thị.
* Trục chiến lược hạ tầng đa phương thức: Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển các tuyến đường cao tốc, metro, đường sắt và giao thông thủy để kết nối các địa phương, các khu công nghiệp với cụm cảng biển Cái Mép - Cần Giờ. Hệ thống này sẽ là nền tảng để logistics phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng tầm vị thế của sân bay Long Thành trong dài hạn.
Tóm lại, bài viết của Tiến sĩ Ngô Viết Nam Sơn cho thấy một tầm nhìn thực tế về lộ trình phát triển của sân bay Long Thành. Trong ngắn hạn, việc khai thác cần thận trọng, ưu tiên giảm tải cho Tân Sơn Nhất và phát huy hiệu quả về hàng hóa. Trong dài hạn, sau năm 2030, khi hệ thống hạ tầng kết nối đa phương thức hoàn thiện, Long Thành mới có thể phát huy hết tiềm năng và trở thành một trung tâm hàng không lớn của khu vực.
Kịch bản khai thác hiệu quả sân bay Long Thành. Ngô Viết Nam Sơn. Báo Dân Trí. Chuyên mục “Tâm điểm”. 25/08/2025.
+ Scenario for effective exploitation of Long Thanh airport. Ngo Viet Nam Son. Dan Tri News. "Focus" column. August 25, 2025.
------------------------------
Theo dự kiến, chuyến bay kỹ thuật đầu tiên cất cánh từ sân bay Nội Bài, hạ cánh xuống đường băng sân bay Long Thành sẽ được thực hiện vào ngày 19/12 và khai thác thương mại Long Thành vào nửa đầu năm 2026.
Theo thông tin mới cập nhật, gói thầu đường cất, hạ cánh thứ nhất đến nay cơ bản hoàn thành hạng mục đường; đường cất, hạ cánh thứ 2 đang tăng tốc thi công. Nhà ga hành khách đã hoàn thành kết cấu bê tông, phần ngầm và 4 tầng; phần mái thép trung tâm đã đạt cao độ hoàn thiện. Công tác xây thô của nhà ga đạt hơn 95%, dự kiến hoàn thành trong tháng 8.
Tuy nhiên, tiến độ thực hiện hạ tầng kết nối vùng với sân bay và tiến độ thực hiện sân bay Long Thành lại không song hành với nhau. Mặc dù sân bay dự kiến cuối năm nay được đưa vào sử dụng nhưng giao thông kết nối vẫn bộn bề, chưa đồng bộ.
Hạ tầng kết nối ở đây bao gồm: Một, là hệ thống đường cao tốc kết nối vùng, trong đó có các cao tốc nối về phía Long Thành và mở rộng cao tốc Long Thành - Dầu Giây; hai, là những đường dẫn vào cao tốc, đường dẫn nối vào đường quốc lộ, đường dẫn nối vào đường tỉnh; ba, là đường sắt, bao gồm metro (metro Thủ Thiêm – Long Thành; Bến Thành - Biên Hòa – Long Thành…) và đường sắt cao tốc, theo kế hoạch sẽ có nhà ga ở Long Thành.
Về mặt nguyên tắc, tiến độ của hạ tầng kết nối và tiến độ thực hiện sân bay cần phải đi song hành. Có nghĩa là, khi hoàn thành dự án phải có đầy đủ mọi yếu tố kể trên.
Tuy nhiên, tiến độ thực tế như hiện nay đòi hỏi cần có những ưu tiên khác nhau trong vấn đề hạ tầng kết nối. Chẳng hạn, khi sân bay đã đi vào sử dụng, trong giai đoạn 1, có thể chưa có metro và đường sắt cao tốc, vì các yếu tố này không thể hoàn thành được một sớm một chiều. Trong khi đó, đường bộ cao tốc và những đường dẫn nối với quốc lộ là bắt buộc phải có, và mục tiêu chính cần được tập trung hoàn thành cùng lúc với tiến độ hoàn thành giai đoạn 1 sân bay. Tôi muốn nhấn mạnh vào vấn đề ưu tiên là bởi, nếu không kịp hoàn thành giao thông kết nối vùng đường bộ và cao tốc, thì khi khánh thành, sân bay cũng khó đi vào hoạt động.
Bên cạnh đó, để phát huy hiệu quả của sân bay Long Thành, nên dời toàn bộ ga hàng hóa ở sân bay Tân Sơn Nhất về Long Thành, và cần phải xây dựng cả ga hàng hóa thay vì chỉ tập trung vào ga hành khách. Bởi, khi đi vào vận hành thì ga hàng hóa có thể sử dụng được ngay và mới là yếu tố tạo thu nhập quan trọng cho sân bay Long Thành giai đoạn đầu.
Điểm thuận lợi là hiện tại đã có đường băng, nếu chuyển toàn bộ hàng hóa ở Tân Sơn Nhất về Long Thành thì không những phát huy được hiệu quả của Long Thành (trong bối cảnh còn thiếu cơ sở hạ tầng kết nối) mà còn tăng thêm dư địa cho Tân Sơn Nhất giải quyết những bất cập, chẳng hạn làm thêm các tuyến xe buýt điện nối nhà ga T1, T2, T3.
Đồng thời, với điều kiện hạ tầng chưa đầy đủ, trước mắt không nên vội vàng dồn hết các chuyến bay quốc tế về Long Thành. Cần xem xét kỹ hiệu quả kinh tế, bởi thực tế là hạ tầng Tân Sơn Nhất tuy có phần hạn chế, ách tắc nhưng vẫn đang hoạt động tốt. Do đó dù tương lai sân bay Long Thành sẽ lớn nhất cả nước, nhưng trong giai đoạn 1, vai trò Tân Sơn Nhất vẫn quan trọng hơn Long Thành .
Thêm một điểm mấu chốt nữa là khi đặt Long Thành trong quan hệ kết nối vùng, thì các tuyến đường bộ không chỉ kết nối Đồng Nai với TPHCM mà còn là với cả đồng bằng sông Cửu Long và xa hơn nữa.
Việc sáp nhập TPHCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu vừa qua đã tạo ra một cơ hội rất lớn cho vùng Đông Nam Bộ. Trước đây, TPHCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu và Đồng Nai được coi là vùng tứ giác kinh tế có thu nhập hàng đầu của Việt Nam, đóng góp nhiều nhất cho ngân sách. Sau sáp nhập, đây trở thành cơ hội vàng để TPHCM trở thành siêu đô thị. Siêu đô thị này kết hợp với Đồng Nai, để hiệu quả cao cần phải tập trung vào trục chiến lược hạ tầng đa phương thức, nối liền các địa phương với nhau.
Đầu tiên, phải làm các đường cao tốc phục vụ cho logistics đô thị và logistics công nghiệp. Thứ hai là phát triển các tuyến metro và đây là cơ hội để phát triển đô thị TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng). Thứ ba là phát triển đường sắt nối trực tiếp các khu công nghiệp trong siêu đô thị TPHCM và Đồng Nai với cụm cảng Cái Mép - Cần Giờ, đây là phương thức vận chuyển rẻ nhất, hiệu quả nhất được nhiều quốc gia có cảng biển trên thế giới thực hiện.
Cuối cùng là giao thông thủy, cần quy hoạch lại hệ thống các sông trên sông Đồng Nai, sông Sài Gòn… làm nhiệm vụ gom hàng để tập trung đưa về các cảng biển Cái Mép - Cần Giờ, Hiệp Phước, giúp các cảng sông, cảng biển liên kết với nhau. Đồng thời, các tuyến giao thông đa phương thức cũng liên kết với nhau: Hàng hóa từ đường bộ, đường sắt gom về cảng sông, đổ về cảng biển, đưa hiệu quả logistics tăng cao, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Trong dài hạn, hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đó sẽ là nền tảng giúp nâng tầm Long Thành thành sân bay lớn nhất của Việt Nam, đầu mối của những chuyến bay thẳng đi châu Âu, châu Mỹ, châu Úc... với quy mô hàng đầu tại châu Á.
Đồng thời, sân bay Long Thành sẽ là trung tâm đô thị sân bay của vùng TPHCM, với bán kính có thể lên đến 30 km, vừa thuộc Đồng Nai, vừa nằm ở TPHCM, và đóng vai trò quan trọng trong tương quan kết nối với 2 khu thương mại tự do lớn hàng đầu Việt Nam tại Đồng Nai và TPHCM.
Trong tương lai, sân bay Long Thành sẽ đạt vị thế hàng đầu quốc gia và quốc tế khi có những cơ sở hạ tầng và kết nối vùng tương xứng nói trên. Tuy nhiên, điều này sẽ cần một kịch bản dài hạn để đạt vị thế đó. Còn trong ngắn hạn, khi hạ tầng giao thông kết nối còn khá xa nhu cầu theo quy hoạch, thì vai trò của sân bay Long Thành trong giai đoạn 1 nên được đặt ở vị thế thực tế hơn, đó là chỉ hỗ trợ giảm tải cho Tân Sơn Nhất, chứ chưa nên vội vã được gán cho một vai trò “trung tâm hàng không” thực sự quá khả năng, bằng những quyết định duy ý chí yêu cầu chuyển toàn bộ đường bay quốc tế về đây!
------------------------------
Tác giả: Tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn tốt nghiệp chuyên ngành Quy hoạch và Kiến trúc tại Mỹ, với văn bằng Tiến sĩ tại Đại Học Washington, và Thạc sĩ tại Đại Học California ở Berkeley. Ông có gần 40 năm kinh nghiệm quốc tế về tư vấn thiết kế, quy hoạch kiến trúc tại Bắc Mỹ và châu Á, bao gồm Việt Nam, và hiện là Chủ tịch NgoViet Architects & Planners.
------------------------------
https://dantri.com.vn/tam-
#QuyHoachSanBay #DoThiSanBay #KhuThuongMaiTuDo #SanBayLongThanh #SanBayTanSonNhat #CvsPro #NgoVietNamSon #NVNS
