Giai đoạn từ năm 2022 đến 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng kiến nhiều đợt sụt giảm mạnh, trong đó có những phiên VN-Index giảm từ 50-100 điểm. Các đợt sụt giảm này thường xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố.
Các đợt sụt giảm chính từ 2022-2025
* Năm 2022: VN-Index trải qua năm sụt giảm trên 50 điểm trong bối cảnh thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh sâu.
* Năm 2023: Mặc dù thị trường có dấu hiệu hồi phục, vẫn xuất hiện một đợt giảm trên 50 điểm.
* Năm 2024: VN-Index có một đợt giảm điểm rất mạnh, mất hơn 100 điểm chỉ trong một tuần, và một đợt giảm khác vào tháng 4/2025 với mức giảm 87,99 điểm trong một phiên.
Nguyên nhân và bài học
Nguyên nhân
Các đợt giảm điểm mạnh của VN-Index trong giai đoạn này thường có nguyên nhân từ cả yếu tố bên trong lẫn bên ngoài.
* Yếu tố vĩ mô toàn cầu: Chính sách thắt chặt tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã dẫn đến sự rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Các thông tin về thuế quan, căng thẳng địa chính trị cũng gây áp lực lớn.
* Yếu tố nội tại: Các vụ việc sai phạm trên thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp vào năm 2022 đã làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư. Bên cạnh đó, áp lực tỷ giá và việc Ngân hàng Nhà nước sử dụng các công cụ điều tiết thị trường tiền tệ cũng làm giảm thanh khoản, gây ra hiện tượng bán tháo.
* Tâm lý nhà đầu tư: Sự hoảng loạn, đặc biệt từ các nhà đầu tư mới, khi thị trường có tin xấu đã tạo ra các đợt bán tháo lan rộng, khiến đà giảm trở nên trầm trọng hơn.
Bài học rút ra
* Phòng thủ thay vì tấn công: Nhà đầu tư cần học cách quản trị rủi ro thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận. Khi thị trường xuất hiện những dấu hiệu rủi ro, việc giảm tỷ trọng cổ phiếu, đặc biệt là các cổ phiếu có sử dụng đòn bẩy (margin), là cần thiết.
* Phân tích toàn diện: Không chỉ nhìn vào P/E hay P/B, mà còn phải đánh giá bối cảnh vĩ mô, chính sách tiền tệ và các yếu tố nội tại của thị trường. Một định giá rẻ chưa chắc đã là một cơ hội đầu tư tốt nếu bối cảnh kinh tế không thuận lợi.
* Hiểu rõ giá trị doanh nghiệp: Đầu tư vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, dòng tiền ổn định và triển vọng tăng trưởng dài hạn sẽ giúp nhà đầu tư đứng vững hơn trước những biến động ngắn hạn của thị trường.
* Tránh hành động theo đám đông: Khi thị trường quá hưng phấn hoặc quá bi quan, nhà đầu tư cần giữ sự tỉnh táo và đưa ra quyết định dựa trên phân tích cá nhân, thay vì chạy theo tâm lý của số đông.
