Chúng ta có thể phân tích tình hình hiện tại, khi cuộc chiến đã kéo dài hơn 3 năm, để đưa ra một số nhận định.
Nhận định về cuộc chiến Ukraine sau hơn 3 năm
Những nhận định của giới tinh hoa, bao gồm cả Harari, về cuộc chiến Ukraine thường tập trung vào những khía cạnh vượt ra ngoài chiến trường, đặt nó vào bối cảnh rộng lớn hơn của tính cách và tương lai của nhân loại. Khi cuộc chiến đã kéo dài đến năm thứ 4, nhiều người có thể cảm thấy bi quan vì những dự đoán ban đầu về việc "cuộc chiến ý chí" sẽ nhanh chóng kết thúc chưa trở thành hiện thực. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, chúng ta có thể thấy một số điểm nổi bật sau.
1. Bằng chứng cho “Cuộc chiến ý chí” và khả năng kháng cự của Ukraine
Harari đã đúng khi khẳng định rằng cuộc chiến này là một "cuộc chiến giành ý chí". Bất chấp mọi dự đoán ban đầu về việc Kyiv sẽ sụp đổ chỉ trong vài ngày, Ukraine đã chống cự một cách kiên cường và phi thường. Sức mạnh này không chỉ đến từ viện trợ quân sự mà còn từ sự đoàn kết và lòng yêu nước mạnh mẽ của người dân Ukraine.
* Sự kiên cường: Họ không chỉ giữ vững thủ đô mà còn giành lại nhiều vùng lãnh thổ đã bị Nga chiếm đóng. Điều này chứng minh rằng ý chí của một dân tộc là một yếu tố quyết định, có thể đánh bại ưu thế về quân sự của đối phương.
* Sự thất bại về mặt chính trị của Nga: Cuộc kháng cự của Ukraine đã làm phá sản luận điệu của Nga rằng họ đang "giải phóng" Ukraine và rằng người Ukraine thực chất là người Nga. Ngược lại, cuộc chiến này đã củng cố mạnh mẽ bản sắc dân tộc của người Ukraine, tạo ra một sự chia rẽ không thể hàn gắn giữa hai dân tộc.
2. Sự "thất bại" của những kỳ vọng ban đầu và sự thay đổi của thế giới
Dù người Ukraine đã chứng minh ý chí của mình, việc cuộc chiến kéo dài cho thấy sự phức tạp của tình hình và những thách thức mà nhân loại đang phải đối mặt.
* Sự thiếu quyết đoán của phương Tây: Ban đầu, Harari và nhiều người tin rằng sự đoàn kết của phương Tây sẽ giúp chấm dứt cuộc chiến nhanh chóng. Tuy nhiên, sau hơn 3 năm, viện trợ quân sự vẫn được cung cấp nhỏ giọt, và nhiều quốc gia vẫn ngần ngại đưa ra các biện pháp quyết liệt hơn. Điều này cho thấy sự chia rẽ nội bộ và những tính toán lợi ích riêng vẫn tồn tại, cản trở khả năng hành động tập thể của thế giới.
* Sự trỗi dậy của chủ nghĩa đa cực: Cuộc chiến đã làm lộ rõ sự thay đổi trong trật tự thế giới. Trong khi phương Tây đoàn kết chống lại Nga, nhiều quốc gia ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh đã duy trì thái độ trung lập, hoặc thậm chí là ủng hộ Nga về mặt kinh tế. Điều này cho thấy thế giới không còn là một hệ thống đơn cực do phương Tây chi phối, mà đang dần chuyển sang một thế giới đa cực với nhiều trung tâm quyền lực khác nhau.
* Tác động kinh tế và xã hội: Cuộc chiến đã tạo ra những tác động tiêu cực về kinh tế trên toàn cầu. Giá năng lượng và lương thực tăng cao, làm trầm trọng thêm vấn đề lạm phát. Điều này đã làm giảm sự nhiệt tình của một bộ phận công chúng ở phương Tây trong việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine.
3. Hướng đi của nhân loại: Giữa bạo lực và hòa hoãn
Việc cuộc chiến kéo dài đến năm thứ 4 là một phép thử cho câu hỏi của Harari: "Liệu loài người có thể thay đổi hành vi của mình, hay lịch sử sẽ mãi mãi lặp lại?".
* Hướng thiên về bạo lực: Sự kéo dài của cuộc chiến cho thấy rằng một bộ phận lớn của nhân loại vẫn tin vào việc giải quyết xung đột bằng bạo lực. Các cuộc xung đột khác trên thế giới, như ở Trung Đông, cũng đang diễn ra. Điều này cho thấy luật pháp quốc tế và các cơ chế hợp tác toàn cầu vẫn còn rất mong manh và dễ bị phá vỡ.
* Niềm hy vọng vào hòa hoãn: Mặc dù vậy, chúng ta vẫn có thể tìm thấy niềm hy vọng. Sự đoàn kết của phương Tây (dù có những hạn chế) và sự kiên cường của Ukraine cho thấy rằng vẫn có những lực lượng sẵn sàng đứng lên bảo vệ các giá trị dân chủ và luật pháp quốc tế. Cuộc chiến này có thể sẽ là một bài học đắt giá, buộc các quốc gia phải xem xét lại vai trò của mình trong việc xây dựng một trật tự thế giới bền vững và công bằng hơn.
Tóm lại, sau hơn 3 năm, cuộc chiến Ukraine vẫn là một sự kiện mang tính quyết định. Nó đã chứng minh rằng ý chí của con người là vô cùng quan trọng, nhưng đồng thời cũng bộc lộ những khó khăn và mâu thuẫn trong việc xây dựng một thế giới hòa bình. Cuộc chiến này không chỉ là phép thử cho Ukraine mà còn là phép thử cho cả nhân loại, về khả năng chúng ta có thể vượt qua những xung đột trong quá khứ để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.
Cân nhắc 'để mặc' xung đột ở Ukraine, ông Donald Trump đã cạn kiên nhẫn?
Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc rút khỏi các cuộc đàm phán chấm dứt xung đột Nga - Ukraine khi ông muốn cả hai bên linh hoạt hơn.
Một quan chức cấp cao của Nhà Trắng nói với trang Axios hôm 30-8 rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đang nghiêm túc xem xét tạm ngừng các nỗ lực ngoại giao cho đến khi "một hoặc cả hai bên bắt đầu thể hiện sự linh hoạt hơn".
Các nguồn tin cho biết Nhà Trắng tin rằng các nhà lãnh đạo châu Âu đang khuyến khích Ukraine kiên trì để có "một thỏa thuận tốt hơn".
Đồng thời, các quan chức Mỹ lưu ý những người đồng cấp Anh và Pháp đang có một cách tiếp cận mang tính xây dựng hơn. Tuy nhiên, họ phàn nàn các quốc gia châu Âu lớn khác lại mong đợi Mỹ gánh toàn bộ chi phí cho cuộc xung đột, trong khi bản thân họ đóng góp rất ít.
