TS. Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo lãi suất huy động sẽ tiếp tục căng thẳng, kéo dài đến 2026 khi tín dụng tăng nhanh và thanh khoản ngân hàng chịu áp lực.
Trong bối cảnh áp lực thanh khoản hệ thống ngày càng gia tăng vào cuối năm. Từ đầu tháng 12, lãi suất huy động tiếp tục đà tăng mạnh tại nhiều ngân hàng thương mại cổ phần, gồm ACB, VPBank, Techcombank, VIB, BVBank, SHB, Saigonbank, NCB, Vikki Bank…
Một số nhà băng điều chỉnh mạnh lãi suất tiết kiệm, với mức tăng tới 1,6%/năm, đưa lãi suất kỳ hạn 6–7 tháng lên mức 7%/năm. Song song, lãi suất vay mua nhà cũng nhích lên phổ biến 7–8%/năm trong giai đoạn ưu đãi đầu, trong khi một số ngân hàng nước ngoài vẫn duy trì mức 6–7,5%/năm.
Đáng chú ý, ngày càng nhiều nhà băng đồng loạt đẩy lãi suất huy động dưới 6 tháng lên mức kịch trần 4,75%/năm theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
Lãi suất liên ngân hàng tiếp tục đi lên, kỳ hạn ngắn cao hơn kỳ hạn dài. Trong phiên giao dịch 9/12, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm lên 7,5%/năm, kỳ hạn 1 tuần lên 7,6%/năm, kỳ hạn 2 tuần lên 7,5%/năm, kỳ hạn 1 tháng lên 7,1%/năm và kỳ hạn 3 tháng là 7,2%/năm.
Có thể thấy, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng có xu hướng cao ở những kỳ hạn ngắn, thấp ở kỳ hạn dài. Điều này cho thấy các ngân hàng có nhu cầu vốn cho thanh khoản ở mức cao.
Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu.
Dự báo về động thái này, chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, từ nay đến cuối năm và sang năm 2026, lãi suất huy động sẽ tiếp tục căng thẳng và theo xu hướng tăng.
“Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhu cầu tăng trưởng tín dụng cao, dự kiến lên 24% nhằm đạt mục tiêu kinh tế trên 10% trong năm tới. Khi tín dụng tăng mạnh, lãi suất huy động khó có thể giảm, đặc biệt là với các ngân hàng thương mại cổ phần, dẫn đến dòng tiền chuyển dịch từ ngân hàng quốc doanh sang thương mại”, TS Hiếu phân tích.
Đặc biệt, những ngân hàng cho vay nhiều vào bất động sản đang đối mặt với áp lực tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung – dài hạn. Phần lớn các hợp đồng bất động sản hiện nay là trung và dài hạn, trong khi nguồn vốn huy động của ngân hàng chủ yếu ngắn hạn, khiến một số nhà băng phải tăng mạnh huy động cuối năm để đảm bảo chỉ tiêu an toàn.
Ông nhấn mạnh, sự tăng lãi suất không chỉ diễn ra trên thị trường 1 mà còn cả thị trường 2. Lãi suất qua đêm đã tăng lên khoảng 7%, cao nhất trong 3 năm gần đây, so với mức 4% tại Mỹ. Đây cũng là một cơ chế hỗ trợ giảm áp lực tỷ giá, trong bối cảnh dự trữ ngoại hối Việt Nam khoảng 80 tỷ USD, trong khi nhu cầu ngoại tệ cho nhập khẩu trung bình 3 tháng là 110 tỷ USD.
Một hệ lụy đáng lo ngại của lãi suất tăng là dòng vốn có thể chảy mạnh vào thị trường thứ cấp, bao gồm vàng, chứng khoán và bất động sản, thay vì đi vào sản xuất kinh doanh.
“Đây đều là những phân khúc không tạo ra nhiều của cải, mà chỉ làm tăng giá tài sản thông qua mua bán. Nếu tiền chạy theo đầu cơ thay vì sản xuất, bong bóng tài sản sẽ hình thành", TS Hiếu cảnh báo.
Điều này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tiếp cận vốn mua nhà. Khi lãi suất cho vay tăng, chi phí tài chính cao hơn, việc mua nhà càng khó khăn. Trong khi đó, giá bất động sản khó giảm, do chi phí nguyên vật liệu và tài chính vẫn cao, cộng với tâm lý giữ hàng của nhà đầu tư. Nếu không có cơ chế kiểm soát đầu cơ hoặc chính sách thuế phù hợp, giá nhà sẽ tiếp tục neo ở mức cao.
Trong bối cảnh này, TS Hiếu khuyến nghị nhà đầu tư cần thận trọng khi tham gia chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp, ưu tiên phân bổ tài sản cân bằng: Vàng, tiền gửi, bất động sản, còn kênh đầu tư rủi ro cao chỉ dành cho người hiểu rõ thị trường.
Một điểm đáng chú ý khác là các ngân hàng đang áp dụng các công cụ mới của NHNN để đảm bảo thanh khoản. Ngày 9/12, NHNN triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (swap USD/VND) kỳ hạn 14 ngày, hạn mức tối đa 500 triệu USD, cung cấp VND với “chi phí lãi 10 đồng”. Đây là cách NHNN bơm thanh khoản tiền đồng, hỗ trợ các ngân hàng thương mại trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động.
Dù vậy, TS Hiếu nhấn mạnh: NHNN đứng trước thách thức lớn trong điều hành chính sách tiền tệ. Một mặt phải bơm lượng tiền lớn để đáp ứng nhu cầu kinh tế, mặt khác phải kiểm soát áp lực lạm phát và duy trì ổn định tỷ giá.
Tóm lại, lãi suất huy động từ nay đến cuối năm và sang 2026 sẽ tiếp tục căng thẳng, tạo áp lực lên vốn vay mua nhà và thị trường tài sản, đồng thời thúc đẩy các ngân hàng và nhà đầu tư tái cơ cấu chiến lược tài chính. Đây là giai đoạn mà cẩn trọng và phân bổ hợp lý trở thành yếu tố quyết định để hạn chế rủi ro và bảo toàn tài sản.
Minh Anh - Theo Người Quan Sát
