TPHCM đang lên kế hoạch xóa sổ hàng loạt chợ truyền thống hoạt động kém hiệu quả, bỏ hoang nhiều năm để tránh lãng phí nguồn lực công và tạo điều kiện tái cấu trúc mạng lưới phân phối bán lẻ trên địa bàn.
Nhiều chợ bỏ hoang gần 20 năm
Tại buổi họp báo kinh tế - xã hội chiều 31/7, Sở Công Thương TPHCM đã thông tin đến báo chí về tình hình hoạt động của chợ truyền thống trên địa bàn.
Theo đó, thời gian qua, thành phố đã ghi nhận tình trạng nhiều chợ truyền thống được đầu tư hàng tỷ đồng nhưng không phát huy hiệu quả, dẫn đến tình trạng bỏ hoang hoặc chỉ hoạt động cầm chừng. Tiêu biểu là chợ Tân Phú và chợ Phú Hữu (cùng thuộc địa bàn TP. Thủ Đức cũ).
Cụ thể, chợ Tân Phú được xây dựng từ năm 2005 trên diện tích 1.815m² nhưng do vị trí giao thông bất tiện nên không có tiểu thương kinh doanh. Trong khi đó, chợ Phú Hữu (xây dựng từ 2004, diện tích hơn 9.600m²) hiện chỉ có khoảng 20/164 sạp còn hoạt động, chủ yếu buôn bán vào buổi tối với số lượng tiểu thương đếm trên đầu ngón tay.
Thương mại điện tử và sự thay đổi phương thức mua bán khiến chợ truyền thống đang bị giảm tính cạnh tranh
Trước thực trạng này, Sở Công Thương đã kiến nghị thành phố rà soát, giải thể hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng các khu chợ không hiệu quả. Hiện, 2 chợ nói trên đã được đưa vào danh sách chờ giải tỏa giai đoạn 2025–2030.
Ngoài ra, Sở cũng đang tiếp tục rà soát thực trạng mạng lưới chợ trên toàn địa bàn, nhất là khu vực mới sáp nhập gồm Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), để hoàn thiện kế hoạch phát triển chợ giai đoạn 2025–2030.
Theo Sở Công Thương, có nhiều nguyên nhân khiến chợ truyền thống ngày càng bị thu hẹp vai trò. Trong đó, nổi bật là sự phát triển ồ ạt của siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và thương mại điện tử. Người dân TPHCM, đặc biệt là giới trẻ, đang dần thay đổi thói quen mua sắm, hướng đến kênh hiện đại, nhanh chóng, tiện lợi và an toàn hơn.
Bên cạnh đó, hạ tầng nhiều chợ đã xuống cấp nghiêm trọng, công tác quản lý yếu kém, thương nhân già hóa và thiếu lực lượng kế thừa, trong khi các điểm buôn bán tự phát lại cạnh tranh không lành mạnh ngay sát khu vực chợ. Tình trạng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực công mà còn làm giảm hiệu quả hệ thống phân phối truyền thống, ảnh hưởng đến năng lực điều tiết thị trường và chất lượng phục vụ người dân.
Chuyển đổi mô hình, áp dụng công nghệ để cứu chợ
Để chấn chỉnh, TPHCM đang hướng tới chuyển đổi mô hình hoạt động của chợ truyền thống, nâng cao khả năng cạnh tranh thông qua việc áp dụng công nghệ, số hóa và tổ chức lại mạng lưới theo hướng hiện đại hóa.
Một loạt giải pháp đang được triển khai như: tổ chức các chương trình khuyến mãi, truyền thông quảng bá chợ, khuyến khích các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, giao hàng tận nơi, bán hàng trực tuyến và livestream tại chợ.
Đồng thời, các tổ chức quản lý chợ sẽ tăng cường kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc thực phẩm, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy và an ninh trật tự. Những tiểu thương vi phạm nhiều lần sẽ bị xử phạt nặng hoặc đình chỉ kinh doanh.
Mô hình chợ truyền thống sẽ phải thay đổi mạnh mẽ để có thể cạnh tranh trên thị trường
Sở Công Thương cũng yêu cầu các đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền đến tiểu thương các quy định về kinh doanh và vệ sinh an toàn thực phẩm, niêm yết giá công khai để xây dựng lại niềm tin người tiêu dùng vào chợ truyền thống.
Khẳng định chợ truyền thống vẫn là kênh phân phối chủ lực trong tiêu dùng hàng ngày của người dân, đại diện Sở Công Thương cho biết TPHCM đang phối hợp với Trường Đại học Kinh tế - Luật xây dựng “Đề án Phát triển hệ thống chợ thích ứng với dịch bệnh và chuyển đổi số”.
Đề án này đánh giá toàn diện thực trạng hệ thống chợ hiện nay và đề xuất các mô hình hoạt động mới, linh hoạt, số hóa, văn minh, có khả năng thích nghi với tình huống khẩn cấp như dịch bệnh, đồng thời góp phần thu hút khách du lịch, bảo tồn văn hóa chợ truyền thống.
Ngoài ra, TPHCM cũng đang triển khai các đề án song song như “Chợ trực tuyến”, “Chợ thí điểm bảo đảm an toàn thực phẩm”, “Truy xuất nguồn gốc thịt, trứng, gia cầm” và “Chuỗi thực phẩm an toàn” nhằm đưa chợ dân sinh vào một hệ sinh thái thương mại có kiểm soát, minh bạch và bền vững hơn.
Theo Sở Công Thương, việc đóng cửa các chợ yếu kém không đồng nghĩa xóa bỏ hoàn toàn kênh phân phối truyền thống. Đây là bước thanh lọc cần thiết để các chợ có cơ hội tái cấu trúc, phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, và góp phần vào sự phát triển chung của thành phố.
Vân Sơn - Anh Nhàn - Theo Tiền Phong
