Tín dụng xanh, rủi ro ESG Việt Nam

PHÓ THỐNG ĐỐC NGUYỄN NGỌC CẢNH: DƯ NỢ ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ RỦI RO MÔI TRƯỜNG VÀ XÃ HỘI CHIẾM TỶ TRỌNG GẦN 28% TỔNG DƯ NỢ NỀN KINH TẾ 

Tại tọa đàm về tín dụng xanh và phát triển bền vững diễn ra ngày 9/6, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết hệ thống ngân hàng đang đẩy mạnh hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ESG. Đến nay, đã có 82 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ tín dụng xanh, với tổng quy mô khoảng 828.000 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân trên 20%/năm trong giai đoạn 2017-2025. 

Đáng chú ý, tổng dư nợ được đánh giá và quản lý theo tiêu chí rủi ro môi trường và xã hội đã vượt 5,1 triệu tỷ đồng, tăng gần 25 lần so với cuối năm 2017 và hiện chiếm gần 28% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Đây được xem là bước tiến lớn trong việc lồng ghép các yếu tố phát triển bền vững vào hoạt động cấp tín dụng của hệ thống ngân hàng. 

Ngân hàng Nhà nước cho biết đang trình Chính phủ dự thảo chính sách hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân thực hiện các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn hoặc áp dụng tiêu chuẩn ESG. Đồng thời, ngành ngân hàng cũng phối hợp với các tổ chức quốc tế để xây dựng khung quản trị rủi ro môi trường - xã hội và nâng cao năng lực triển khai ESG tại các tổ chức tín dụng. 

Tuy vậy, hoạt động tín dụng xanh vẫn đối mặt nhiều thách thức như thiếu bộ tiêu chí xác định dự án xanh, chưa có hướng dẫn thống nhất về chứng nhận và công bố thông tin ESG, cùng yêu cầu ngày càng cao về năng lực thẩm định và giám sát của các ngân hàng. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, tín dụng xanh được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng cho giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế 

Bài viết cung cấp những thông tin rất ấn tượng về bức tranh tín dụng xanh và quản trị rủi ro ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) của hệ thống ngân hàng Việt Nam tính đến giữa năm 2026.

Để bạn dễ dàng nắm bắt và phân tích các số liệu cốt lõi từ phát biểu của Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, dưới đây là bảng tổng hợp các chỉ số quan trọng:

Các điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ

Dù đạt tăng trưởng vượt bậc về con số, hệ thống ngân hàng vẫn phải đối mặt với 3 thách thức lớn để dòng vốn thực sự tối ưu hóa hiệu quả:

• Chưa có "thước đo" chuẩn: Thiếu bộ tiêu chí phân loại xanh quốc gia cụ thể để các ngân hàng làm căn cứ giải ngân.

• Mập mờ thông tin: Chưa có hướng dẫn thống nhất về việc chứng nhận và công bố thông tin ESG, dễ dẫn đến rủi ro "tẩy xanh" (greenwashing).

• Áp lực năng lực: Yêu cầu về năng lực thẩm định kỹ thuật, môi trường và giám sát sau cho vay của đội ngũ ngân hàng hiện nay vẫn còn khoảng trống lớn.

Dự thảo hỗ trợ lãi suất 2% từ Ngân sách Nhà nước đang được trình kỳ vọng sẽ là cú hích cực mạnh, kích cầu dòng vốn tư nhân đổ vào các dự án bền vững trong nửa cuối năm 2026 và các năm tiếp theo.

Bạn có muốn tìm hiểu sâu hơn về bộ tiêu chí phân loại dự án xanh hiện đang được thảo luận không?

Yes

Bộ tiêu chí phân loại dự án xanh (Green Taxonomy) tại Việt Nam hiện đang gặp những vướng mắc gì và dự kiến khi nào ban hành?

Bộ tiêu chí phân loại dự án xanh (Green Taxonomy) tại Việt Nam được ví như một "thước đo" cốt lõi, là hạ tầng pháp lý quan trọng nhất để khơi thông dòng vốn tín dụng xanh và trái phiếu xanh. Tuy nhiên, việc hoàn thiện và ban hành bộ tiêu chí này đang gặp phải một số điểm nghẽn mang tính kỹ thuật và liên ngành khá phức tạp.

Dưới đây là chi tiết về các vướng mắc hiện tại và lộ trình ban hành:

1. Các vướng mắc lớn trong việc xây dựng Bộ tiêu chí

Việc xây dựng danh mục phân loại xanh tại Việt Nam đang vấp phải 3 nhóm rào cản chính:

• Sự xung đột giữa tiêu chuẩn quốc tế và thực tế trong nước: Việt Nam cần xây dựng một bộ tiêu chí vừa tương thích với các tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế (như Khung phân loại của EU hay ASEAN) để thu hút dòng vốn ngoại, nhưng lại vừa phải phù hợp với trình độ công nghệ, nguồn lực và thực trạng phát thải của doanh nghiệp nội địa. Nếu đặt tiêu chuẩn quá cao, doanh nghiệp trong nước sẽ bị "vượt rào" và không thể tiếp cận được vốn.

• Thách thức định lượng kỹ thuật sâu: Việc xác định thế nào là một dự án "xanh" đòi hỏi các thông số kỹ thuật cực kỳ chi tiết cho từng ngành kinh tế (từ năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, xử lý rác thải đến giao thông xanh). Hiện tại, năng lực thẩm định chuyên môn về kỹ thuật môi trường, đo lường giảm phát thải (CO2​, quản lý nước, đa dạng sinh học) tại các cơ quan quản lý và hệ thống ngân hàng thương mại vẫn còn mỏng, chưa đồng đều.

• Sự phối hợp liên bộ, ngành: Danh mục phân loại xanh không thuộc riêng một bộ nào mà bao phủ toàn bộ nền kinh tế. Việc thống nhất ý kiến, phân định trách nhiệm quản lý, giám sát và cấp chứng nhận dự án xanh giữa Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước mất rất nhiều thời gian để tối ưu hóa quy trình thủ tục hành chính, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp.

2. Dự kiến thời gian ban hành và động thái mới nhất

Cập nhật tình hình hiện tại (Tháng 6/2026): Khung pháp lý cho tài chính xanh tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn nước rút mang tính quyết định.

• Khung chính sách nền tảng đã hình thành: Trước đó, Chính phủ đã ban hành các văn bản định hướng như Quyết định 21/2025/QĐ-TTg đặt ra các khung chuẩn và 6 tiêu chí môi trường chính (giảm khí thải, quản lý nước, quản lý chất thải, bảo tồn đa dạng sinh học, năng lượng tái tạo và hiệu suất năng lượng).

• Thời điểm ban hành chính thức: Bộ tiêu chí phân loại xanh chi tiết cùng hướng dẫn xác nhận dự án xanh, đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung ESG hiện đang được hoàn thiện ở những khâu cuối cùng và dự kiến sẽ sớm được ban hành chính thức trong năm 2026.

• Cơ chế thực thi song song: Nhằm không làm gián đoạn dòng vốn, các cơ quan quản lý đang thúc đẩy cơ chế cho phép doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các tổ chức tín dụng chủ động tự đánh giá, xây dựng báo cáo ESG và áp dụng hệ thống công cụ số (như EcoCalc) để đo lường ban đầu. Đây sẽ là căn cứ thực tế để đối chiếu khi bộ tiêu chí quốc gia chính thức bấm nút kích hoạt, đồng thời cũng là cơ sở để xét duyệt gói hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước đang được trình Chính phủ.

Khi danh mục này chính thức được ban hành, nó sẽ loại bỏ hoàn toàn rủi ro "tẩy xanh" (greenwashing), tạo một đường ray minh bạch để dòng vốn khoảng 20 tỷ USD/năm đổ vào các hạ tầng bền vững của Việt Nam.