Dù cho Mỹ suy yếu, Trung Quốc cũng chưa thể soán ngôi siêu cường của Mỹ
Bối cảnh
Hình ảnh gần đây: Tại hội nghị Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, Modi (Ấn Độ) và Putin (Nga) cùng nắm tay Xi Jinping; sau đó, Bắc Kinh tổ chức duyệt binh hoành tráng với sự có mặt của lãnh đạo Nga và Triều Tiên.
Trong khi đó, Mỹ dưới thời Trump đang làm suy yếu sức mạnh qua chính sách thuế quan, đối đầu với đồng minh và rạn nứt trong nội bộ.
6 trụ cột sức mạnh Mỹ (theo tác giả Hugo Dixon):
Sức mạnh quân sự
Mạng lưới liên minh
Nền kinh tế năng động
Công nghệ sáng tạo
Đồng USD là tiền tệ dự trữ toàn cầu
Sức hút của “mô hình Mỹ”
Mỹ vẫn duy trì lợi thế vượt trội: GDP 29 nghìn tỷ USD (so với Trung Quốc 19 nghìn tỷ USD), quân sự – công nghệ – tài chính vẫn hơn hẳn.
Điểm mạnh và điểm yếu của Trung Quốc
Điểm mạnh:
Nền kinh tế xuất khẩu khổng lồ.
Vành đai & Con đường (BRI) hơn 1 nghìn tỷ USD.
Quan hệ chiến lược với Nga, ủng hộ gián tiếp cho chiến tranh Ukraine.
Điểm yếu:
Nợ công & tín dụng phình to: tổng nợ = 287% GDP năm 2024 (từ 113% năm 2008).
Lệ thuộc xuất khẩu, bị cáo buộc “bán phá giá” xe điện, pin mặt trời…
Dân số giảm mạnh: -12% đến 2050 (trong khi Mỹ tăng 9%).
Mô hình phát triển (thắt lưng buộc bụng, phụ thuộc Đảng) không hấp dẫn các nước khác.
Quan hệ với Ấn Độ căng thẳng vì tranh chấp biên giới, khó hình thành trục bền vững.
Cơ hội cho “các cường quốc tầm trung”?
EU, Ấn Độ, Nhật Bản… có thể tìm cách gia tăng ảnh hưởng.
Nhưng EU vẫn cần Mỹ chống Nga ở Ukraine, buộc phải nhượng bộ Washington về thương mại và tăng gp đôi chi tiêu quốc phòng.
Kết cục chiến tranh Ukraine sẽ là yếu tố quyết định cán cân quyền lực toàn cầu.
Kết luận
“Pax Americana” (trật tự do Mỹ dẫn dắt) đang suy yếu.
Nhưng “Pax Sinica” (trật tự Trung Quốc dẫn dắt) cũng chưa tới.
Thế giới nhiều khả năng rơi vào cục diện đa cực, nơi các “cường quốc tầm trung” sẽ có nhiều dư địa hơn.
