Bangkok được dự báo sẽ trở thành đại đô thị nóng nhất Đông Nam Á vào năm 2050, khi nhiệt độ tại thành phố này có thể vượt ngưỡng 38 độ C dưới tác động kép của biến đổi khí hậu và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị ngày càng nghiêm trọng.
Người đi bộ dùng ô che nắng ở Bangkok, Thái Lan. Ảnh: Tân Hoa xã
Theo báo The Nation của Thái Lan, dự báo trên được đưa ra trong báo cáo “Lộ trình bảo vệ trước nắng nóng cực đoan thông qua giải pháp làm mát thụ động tại khu vực ASEAN” của Trung tâm Năng lượng ASEAN. Giới chuyên gia cho rằng thủ đô Thái Lan đang đối mặt nguy cơ bước vào một cuộc khủng hoảng nhiệt chưa từng có trong vài thập kỷ tới.
Trong năm 2025, Bangkok trải qua khoảng 45 ngày nắng nóng cực đoan, được xác định là những ngày nhiệt độ vượt 35 độ C. Đến năm 2050, con số này có thể tăng lên 120 ngày, đồng nghĩa người dân có thể phải sống trong điều kiện nắng nóng kéo dài gần 1/3 thời gian của năm.
Báo cáo cũng dự báo nhiệt độ tối đa trung bình mỗi ngày tại Bangkok sẽ đạt 38,1 độ C vào giữa thế kỷ, tăng gần 5 độ C so với mức 33,3 độ C ghi nhận năm 2000.
Trong số các đô thị lớn của ASEAN, Bangkok dự kiến có mức nhiệt cao nhất vào năm 2050, tiếp theo là thành phố Hồ Chí Minh của Việt Nam với 37,7 độ C, Manila của Philippines với 37,2 độ C, Kuala Lumpur của Malaysia với 36,9 độ C, còn Jakarta của Indonesia và Singapore cùng ở mức 36,1 độ C.
Các chuyên gia cảnh báo nền nhiệt gia tăng có thể đẩy hạ tầng đô thị, hệ thống y tế công cộng và năng lực vận hành kinh tế của Bangkok tới giới hạn chịu đựng.
Theo báo cáo, biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa quá nhanh là hai nguyên nhân chính khiến khủng hoảng nhiệt tại ASEAN ngày càng trầm trọng. Riêng tại Bangkok, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị được xem là yếu tố đặc biệt đáng lo ngại, khi bê tông và nhựa đường hấp thụ nhiệt vào ban ngày rồi tiếp tục tỏa nhiệt suốt ban đêm.
Dữ liệu từ Trung tâm Phòng ngừa Thảm họa châu Á (ADPC) cho biết khu vực trung tâm đông đúc của Bangkok có thể nóng hơn tới 3 độ C so với những vùng ngoại ô nhiều cây xanh. Nhiệt độ gia tăng không chỉ làm suy giảm chất lượng sống mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng, làm tăng nguy cơ sốc nhiệt, kiệt sức kéo dài và rối loạn giấc ngủ.
Người đi bộ băng qua đường với chiếc ô che nắng ở Bangkok, Thái Lan. Ảnh: Tân Hoa xã
Về kinh tế, nắng nóng cực đoan có thể làm giảm năng suất lao động, đặc biệt đối với hơn 1,3 triệu lao động ngoài trời tại Bangkok. Báo cáo cho biết nếu thiếu các biện pháp thích ứng hiệu quả, thiệt hại kinh tế do nhiệt độ và độ ẩm tăng cao có thể tương đương 6% tổng sản phẩm của thành phố vào năm 2050.
Áp lực cũng gia tăng với các hộ gia đình khi chi phí điện năng leo thang trong những đợt nắng nóng. Khoảng 90% người tham gia khảo sát cho biết hóa đơn điện của họ tăng từ 10 -50% trong các giai đoạn nhiệt độ nắng nóng. Người thu nhập thấp sống tại các khu dân cư chật chội chịu tác động nặng nề nhất do phần lớn nhà ở có khả năng thông gió kém.
Trong bối cảnh nhiệt độ ngày càng khắc nghiệt, điều hòa nhiệt độ dần trở thành nhu cầu thiết yếu, qua đó làm gia tăng khoảng cách bất bình đẳng trong khả năng tiếp cận các giải pháp làm mát. Tuy nhiên, việc sử dụng điều hòa với cường độ cao cũng thải thêm nhiệt ra môi trường bên ngoài, tạo thành vòng luẩn quẩn khiến đô thị càng nóng hơn.
Ông Irma Ramadan, quan chức cấp cao của Trung tâm Năng lượng ASEAN, nhận định tốc độ đô thị hóa đang đẩy tình trạng nắng nóng tại nhiều thành phố lên mức gần như khó thích nghi, trong khi các chính sách hiện nay chưa theo kịp tốc độ biến đổi của khí hậu.
Ông Pornphrom Vikitsreth, cố vấn môi trường của Thống đốc Bangkok kiêm Giám đốc phát triển bền vững của thành phố, cho rằng mở rộng không gian xanh là giải pháp chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả lớn và cần được triển khai khẩn trương.
“Về dài hạn, chúng ta cần tăng đáng kể diện tích cây xanh. Đây là giải pháp tương đối ít tốn kém nhưng đem lại lợi ích rất lớn. Đồng thời, việc bảo tồn các mảng xanh hiện có và ngăn chúng bị thay thế bởi các công trình bê tông cũng hết sức cần thiết”, ông nói.
Ông Peeranan Towashiraporn, Giám đốc thông tin địa lý của ADPC, cho rằng Bangkok đã đúng khi xem nắng nóng là một dạng thảm họa thay vì chỉ là hiện tượng thời tiết theo mùa. Theo ông, thành phố cần xây dựng các điểm tránh nóng trên diện rộng, đồng thời triển khai hệ thống cảnh báo công cộng trong những giai đoạn nhiệt độ cực đoan.
Báo cáo nhận định giải pháp bền vững nhất là tích hợp các phương thức làm mát thụ động vào thiết kế công trình và quy hoạch đô thị. Các biện pháp này bao gồm tăng cường thông gió tự nhiên, mở rộng bóng mát từ cây xanh và sử dụng vật liệu mái có khả năng phản xạ nhiệt.
Việc nâng cấp công trình và sử dụng kính hiệu suất cao có thể giúp giảm từ 35 - 70% nhu cầu năng lượng cho làm mát. Chính phủ các nước cũng được khuyến nghị sửa đổi quy chuẩn xây dựng nhằm bắt buộc tích hợp các yếu tố làm mát thụ động trong các dự án mới.
Theo báo cáo, nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo chuyên gia về thiết kế công trình phù hợp khí hậu nhiệt đới sẽ đóng vai trò then chốt trong chiến lược thích ứng dài hạn. Bên cạnh đó là sự phối hợp giữa khu vực công và tư nhân, hỗ trợ tài chính cùng các ưu đãi thuế nhằm thúc đẩy ứng dụng rộng rãi các công nghệ làm mát trong thực tế.
