Hàng nghìn robot tự hành do Trung Quốc sản xuất đang được triển khai tại các kho hàng của những nhà bán lẻ lớn ở Anh, thúc đẩy tự động hóa và mở ra cuộc cạnh tranh mới trong ngành logistics.
Robot hình người Gino 1 của Geek+ làm việc trong kho hàng. Ảnh: AutomateX
Mỗi khi người tiêu dùng nhấn nút "mua" trên một đơn hàng trực tuyến, chỉ vài phút sau, rất có thể một robot nhỏ màu bạc đã bắt đầu hành trình xử lý đơn hàng trong kho. Những robot này đang ngày càng phổ biến tại Anh, trở thành một phần trong cuộc chuyển đổi mạnh mẽ của ngành bán lẻ và logistics, đồng thời phản ánh tham vọng đưa Trung Quốc trở thành cường quốc robot hàng đầu thế giới.
Theo BBC, tại nhà máy của công ty sản xuất robot Geek+ ở thành phố Hợp Phì, miền Đông Trung Quốc, hàng loạt robot tự hành được lắp ráp, kiểm tra trước khi xuất khẩu tới các kho hàng trên khắp thế giới. Nhiều tập đoàn bán lẻ lớn của Anh như Tesco, Asda và Next hiện đều sử dụng công nghệ của công ty này.
Các robot có nhiệm vụ di chuyển dưới các giá chứa hàng, nâng toàn bộ kệ lên rồi vận chuyển tới vị trí nhân viên lấy hàng. Theo Geek+, việc tự động hóa các công đoạn lặp đi lặp lại giúp tăng tốc độ xử lý đơn hàng, tận dụng tối đa không gian kho, đồng thời giảm sai sót.
Khác với các hệ thống tự động hóa truyền thống phải lắp đặt băng chuyền cố định và hạ tầng phức tạp, robot tự hành của Geek+ chỉ cần các mã QR gắn trên sàn và hàng rào an toàn để định hướng hoạt động, giúp doanh nghiệp triển khai nhanh và linh hoạt hơn.
Sau khi niêm yết tại Hong Kong trong một trong những đợt IPO lớn nhất ngành robot năm 2025, Geek+ hiện đã trở thành nhà cung cấp robot di động tự hành (AMR) lớn nhất thế giới.
Anh cần robot để giải bài toán năng suất
Năng suất lao động của Anh tăng trưởng trì trệ hơn một thập kỷ qua. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng việc mở rộng ứng dụng robot sẽ là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh doanh.
Trong báo cáo năm 2026 về việc ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Anh, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nhận định robot sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện năng suất.
OECD cũng cho rằng việc Anh chậm ứng dụng robot là điều "đáng ngạc nhiên" đối với một quốc gia có truyền thống công nghiệp lâu đời. Dù các doanh nghiệp Anh nhanh chóng tiếp cận nhiều công nghệ số, họ vẫn tụt hậu trong lĩnh vực robot và tự động hóa.
Điều này mở ra cơ hội lớn cho Geek+. Anh sở hữu một trong những thị trường thương mại điện tử và logistics lớn nhất châu Âu, nhưng nhiều kho hàng vẫn mới ở giai đoạn đầu của quá trình tự động hóa.
Hiện Anh đã trở thành thị trường lớn nhất của Geek+ tại châu Âu. Đối tác MotionTech của hãng đã triển khai hơn 2.000 robot tại 10 kho hàng trên khắp nước Anh.
Theo ông Barry Pemberton, Giám đốc phụ trách khách hàng của MotionTech, các doanh nghiệp hiện cần những giải pháp có thể triển khai nhanh, xử lý khối lượng hàng hóa lớn, tăng sức chứa, đẩy nhanh tốc độ lấy hàng và giảm nhu cầu nhân công.
Ông cho biết Anh đang thiếu lao động nghiêm trọng, khiến robot trở thành công nghệ quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.
Tuy nhiên, Đại hội Công đoàn Anh (TUC) - tổ chức đại diện cho gần 6 triệu lao động - cho rằng robot nên được sử dụng để nâng cao năng suất và cải thiện điều kiện làm việc thay vì chỉ nhằm cắt giảm nhân sự.
TUC cũng kêu gọi Chính phủ Anh bảo đảm người lao động được tham gia vào quá trình ra quyết định về tự động hóa, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn vào đào tạo lại kỹ năng cho nhân viên.
Robot hình người do Geek+ sản xuất đang góp phần đẩy nhanh tự động hóa trong ngành logistics tại Anh. Ảnh: AutomateX
Trung Quốc muốn trở thành cường quốc robot
Robot hiện là một trong những ngành công nghiệp chiến lược được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thúc đẩy trong khuôn khổ chiến lược phát triển "lực lượng sản xuất chất lượng mới".
Trong bối cảnh dân số trong độ tuổi lao động của Trung Quốc suy giảm, Bắc Kinh coi tự động hóa là chìa khóa để nâng cao năng suất và duy trì lợi thế sản xuất.
Theo ông Kyle Chan, chuyên gia của Viện Brookings, sự phát triển của ngành robot Trung Quốc kế thừa trực tiếp những thành tựu của ngành xe điện.
Các công nghệ như pin, động cơ điện, camera, cảm biến và chip bán dẫn từng được phát triển cho xe điện nay đang được ứng dụng rộng rãi trong robot, tạo nên hệ sinh thái công nghiệp có khả năng hỗ trợ lẫn nhau.
Một ví dụ điển hình là hãng xe điện XPeng, doanh nghiệp đã trình làng robot hình người Iron vào năm ngoái.
Nhà sáng lập He Xiaopeng cho biết ông không còn xem XPeng đơn thuần là một hãng xe. "Trong tương lai, mọi hãng ô tô sẽ trở thành doanh nghiệp vừa sản xuất ô tô vừa phát triển robot", ông nói.
Các chuyên gia nhận định Trung Quốc đang kỳ vọng lặp lại thành công từng đạt được với ngành xe điện, dựa trên năng lực sản xuất quy mô lớn, mạng lưới nhà cung cấp dày đặc và tốc độ phát triển sản phẩm rất nhanh để tạo lợi thế trong cuộc đua robot toàn cầu.
Tuy nhiên, tham vọng này vừa gặp trở ngại khi Mỹ cấm nhập khẩu các robot tiên tiến sản xuất ở nước ngoài với lý do an ninh quốc gia. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chỉ trích động thái này là hành động "chính trị hóa" thương mại và áp đặt các biện pháp trừng phạt dựa trên những cáo buộc thiếu căn cứ.
Mục tiêu tiếp theo: Kho hàng không người
Theo Geek+, những robot hiện nay mới chỉ giải quyết khâu vận chuyển hàng hóa. Mục tiêu tiếp theo của công ty là xây dựng hệ thống kho hàng hoàn toàn không cần con người. Điều đó đồng nghĩa robot sẽ đảm nhiệm cả các công đoạn lấy hàng, bốc xếp và đóng gói.
Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc như AgiBot và Unitree cũng đang đầu tư hàng tỷ USD để phát triển robot hình người.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng hiệu quả kinh tế của robot hình người vẫn chưa thực sự rõ ràng.
Nếu robot bánh xe có thể vận chuyển hàng hóa hiệu quả và robot cánh tay có thể xử lý các công việc khác với chi phí thấp hơn, thì robot hình người sẽ giải quyết bài toán gì?
Các nhà phát triển cho rằng do nhà máy, bệnh viện và văn phòng đều được thiết kế cho con người, robot hình người về lâu dài có thể làm việc trong những môi trường hiện hữu mà không cần cải tạo cơ sở vật chất.
Dẫu vậy, cả chuyên gia lẫn doanh nghiệp đều thừa nhận công nghệ hiện nay vẫn chưa đủ hoàn thiện để robot hình người thay thế con người trong nhiều công việc đòi hỏi sự khéo léo và linh hoạt.
Theo các chuyên gia, robot hình người sẽ đóng vai trò bổ trợ thay vì thay thế hoàn toàn các hệ thống robot hiện nay.
Trong khi đó, các robot tự hành do Trung Quốc sản xuất đã bắt đầu chứng minh hiệu quả tại các kho hàng ở Anh, biến quốc gia này thành một trong những "phòng thí nghiệm" đầu tiên cho làn sóng xuất khẩu công nghệ robot thế hệ mới của Trung Quốc.
