ẤN ĐỘ: NARENDRA MODI TẬN DỤNG MỌI NGUỒN LỰC ĐỂ PHÁT TRIỂN QUYỀN LỰC MỀM CỦA ẤN ĐỘ

Modi phát biểu trước cộng đồng Ấn Độ tại New-York, tháng 9/2024. DR.

Hội nghị thượng đỉnh quốc tế về trí tuệ nhân tạo vào tháng 2/2026, gia tăng các hiệp định thương mại tự do, ngày yoga quốc tế, chinh phục không gian, liên minh giáo dục, mở rộng khối BRICS^[*], tất cả các sáng kiến quốc tế của Narendra Modi nhắm đến mục đích đưa ra hình ảnh một quốc gia cởi mở, vừa hiện đại vừa giàu các truyền thống hàng nghìn năm, với sự thành công nhất định trong bối cảnh có xung đột hiện nay.

Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ về tác động của trí tuệ nhân tạo, được tổ chức tại thủ đô của Ấn Độ vào giữa tháng hai (2026), kéo dài trong bốn ngày đầy ắp nội dung (đề xuất đến hơn 400 phiên họp khác nhau!) với sự tham gia của của vài trăm ngàn khách và nhiều nguyên thủ quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn – có cả tổng thống nước Cộng Hoà Pháp Emmanuel Macron và người đồng cấp là tổng thống Brazin Lula da Silva – Hội nghị thượng đỉnh này, theo Paul Fraioli thuộc International Institute for Strategic Studies (Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế) “đã tạo thành một sáng kiến nổi bật trong lĩnh vực ngoại giao công chúng.”

HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH ẤN ĐỘ VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO - (16-20/2/2026), MỘT MÔ HÌNH QUYỀN LỰC MỀM KỸ THUẬT SỐ

Được thông qua khi kết thúc sự kiện quốc tế này mà mọi truyền thông nước ngoài (ở phương Tây cũng như ở tất cả các nước phương Nam) đều thông tin rằng Tuyên bố New Delhi về tác động của trí tuệ nhân tạo đã được hàng trăm quốc gia và tổ chức quốc tế tán thành. Tuyên bố này, không mang tính ràng buộc nhưng giàu tham vọng, rõ ràng là công trình cá nhân của Thủ tướng rất yêu thích công nghệ Narendra Modi, một nhà kiến tạo hết sức tin tưởng vào những lợi ích dành cho New Delhi từ các khía cạnh đa dạng của quyền lực mềm Ấn Độ hiện nay.

TĂNG CƯỜNG HÌNH ẢNH CỞI MỞ THÔNG QUA THƯƠNG MẠI TỰ DO

Một điểm khác của các khía cạnh này là sự gia tăng các hiệp định tự do kinh doanh vào lúc mà chủ nghĩa bảo hộ hẹp hòi nhất của Mỹ đang bành trướng.

Được thoả thuận vào tháng 1/2026 sau những cuộc thương thảo khó khăn trải dài trên gần hai thập kỷ, Hiệp định về thương mại tự do Ấn Độ - Liên minh châu Âu tạo thành “bà mẹ của tất cả các hiệp định, và sẽ đem đến nhiều cơ hội cho 1,4 tỷ người dân Ấn Độ và cho hàng triệu công dân của Liên minh châu Âu”, theo chính phủ Ấn Độ. Đó là tạo ra một thị trường hai tỷ cá nhân thông qua việc huỷ bỏ quan thuế cho 97% hàng xuất khẩu của châu Âu đến “nền dân chủ lớn nhất thế giới”.

Ta gặp lại trong phát biểu của bà Ursula von der Leyen, chủ tịch đương nhiệm của Uỷ ban châu Âu, một sự phấn khích đồng điệu cao độ: “Châu Âu và Ấn Độ ngày nay đang viết một trang sử.”

CHỐNG LẠI WASHINGTON Ở BẮC MỸ

Quan hệ song phương giữa Ấn Độ và Canada đã xấu đi từ sau vụ ám sát trên đất Canada một người Canada gốc Ấn Độ vốn là một thủ lĩnh của phong trào ly khai của người Sikh, vào tháng 6/2023. Ba năm sau, vào tháng 3/2026, cuộc viếng thăm New Delhi của Thủ tướng Canada Mark Carney, đã giúp hoà giải và tạo dựng một mặt trận chung đối mặt với Washington. Hai quốc gia thông báo một loạt các hiệp định trong nhiều lĩnh vực: công nghệ, năng lượng (hiệp định mười năm về năng lượng hạt nhân), khoáng sản quý hiếm, không gian, quốc phòng, giáo dục, v.v..

Đúng một năm sau khi nhậm chức (tháng 3/2025), người đứng đầu chính phủ Canada là Mark Carney đã thông báo việc ký kết sắp tới – từ đây đến cuối năm – một hiệp định tự do kinh doanh, đã được chuẩn bị từ nhiều năm nay, vì hai đối tác kinh tế và thương mại tỏ ra mong muốn giảm thiểu ảnh hưởng của các trừng phạt về thuế quan do Washington áp đặt: “Đây không đơn giản là nối lại một mối quan hệ. Đây là mở rộng một quan hệ đối tác quý báu bằng cách thổi vào đó một tham vọng mới, một định hướng mới và một tầm nhìn mới về tương lai”, người đứng đầu chính phủ Canada đã tuyên bố với một sự tin tưởng mạnh mẽ tại thủ đô của người đồng cấp Ấn Độ, và về phía thủ tướng Ấn Độ, ông đã không khỏi vui mừng cũng như tự hào khi xác nhận rằng hai nền dân chủ sẽ sớm thoả thuận một “quan hệ đối tác kinh tế tổng thể” cho phép tăng gấp 5 lần những giao dịch song phương của họ từ đây đến năm 2030 (tăng từ 9 lên 50 tỷ đô la)!

Ngoài khía cạnh thuần tuý định lượng của chuyến công du dài 4 ngày của ông Mark Carney ở quê hương của Mahatma Gandhi, người đồng cấp Ấn Độ của ông đã có thể chính thức tận hưởng một thành công ngoại giao hiển nhiên, thành công này đặt lại các mối quan hệ Ottawa-Delhi trên nền tảng hợp tác song phương được bình thường hoá và cuối cùng cũng được xoa dịu. 

YOGA, MŨI NHỌN CỦA QUYỀN LỰC MỀM MỚI CỦA ẤN ĐỘ

Chiến lược về hình ảnh của Narendra Modi là không mới. Không lâu sau khi ông nhậm chức vào mùa xuân năm 2014, ông đã đưa vào chính phủ của ông một đơn vị cấp bộ ít nhất là hỗn hợp và không điển hình, liên kết tâm linh và sức khoẻ: và thế là trong mục đích kết hợp y học truyền thống Ấn Độ với nghiên cứu khoa học hiện đại, Bộ AYUSH đã được thành lập (Ayurveda, Yoga, Naturopathie [Phương pháp chữa bệnh thuận tự nhiên], Unani^[**], Siddha^[***], Homéopathie [Vi lượng đồng căn]). “Ấn Độ quả là một kho tàng các cây thuốc; một cách nào đó, là vàng xanh của chúng ta” cựu thủ tướng bang Gujarat thích nói như vậy, và cùng trong năm 2014, ông là tác nhân chính của sự kiện Đại hội đồng Liên Hợp Quốc phê duyệt ngày quốc tế yoga (21/6), còn một quý nữa sẽ kỷ niệm năm thứ 11, với chủ đề “Yoga: một hành tinh, một sức khoẻ.”

NHỮNG THÀNH CÔNG CỦA “NGOẠI GIAO KHÔNG GIAN” CỦA ẤN ĐỘ

Trong các thập kỷ gần đây, những thành tựu về công nghệ của Ấn Độ trong cuộc chạy đua trong hoà bình công cuộc thám hiểm không gian là thần kỳ: những phát hiện có nước trên mặt trăng (Sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng Chandrayaan-1); sứ mệnh thăm dò sao Hỏa của tàu vũ trụ Mangalyaan năm 2013 (quốc gia châu Á đầu tiên đã đạt đến quỹ đạo sao Hoả); hạ cánh xuống cực nam của mặt trăng năm 2023 (sứ mệnh tàu vũ trụ Chandrayaan-3). Những thành tựu này đã đưa ngoại giao không gian của đất nước của Mahatma Gandhi trở thành một công cụ hùng mạnh của quyền lực mềm. Các nhà khoa học Ấn Độ đã chia sẻ sự thành thạo công nghệ không gian với các quốc gia khác, khuyến khích hợp tác, phát triển và sử dụng một cách hoà bình không gian bên ngoài bầu khí quyển [không gian vũ trụ]. 

Một động lực đầy triển vọng được Thủ tướng nhiệt liệt ủng hộ: ngày 23/8/2025, nhân ngày không gian quốc gia 2025, Narendra Modi đã thông báo một cách tự hào là Ấn Độ không bao lâu nữa sẽ sở hữu trạm không gian quốc gia của riêng Ấn Độ…

LIÊN MINH NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI QUỐC TẾ, MỘT SÁNG KIẾN VÌ HÀNH TINH

Tại hội nghị Paris năm 2015 về biến đổi khí hậu (COP 21), người đứng đầu chính phủ Ấn Độ là người ủng hộ nhiệt thành – và hoàn toàn được chủ nhân Điện Elysée ủng hộ – một sáng kiến quốc tế mới có khả năng củng cố thêm và đa dạng hoá quyền lực mềm của nước đông dân thứ hai trên hành tinh [Ấn Độ - ND], bên cạnh những lợi ích chính trị khác: “Chúng tôi muốn đem năng lượng mặt trời đến với đời sống, với mỗi ngôi nhà của chúng ta, bằng cách làm cho nó rẻ hơn, đáng tin cậy hơn, và được kết nối với hệ thống dễ dàng hơn.” Ba năm sau, vào mùa xuân năm 2018, Hội nghị thượng đỉnh sáng lập Liên minh năng lượng mặt trời quốc tế (ASI) được tổ chức tại thủ đô của Ấn Độ, với đồng chủ toạ là tổng thống Cộng hoà Pháp Emmanuel Macron và thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi.

Ngày nay, Liên minh năng lượng mặt trời quốc tế là tổ chức liên chính phủ đầu tiên đặt trụ sở tại Ấn Độ. 83 quốc gia đã ký hiệp định khung (nhưng không có Trung Quốc, quốc gia sản xuất năng lượng mặt trời lớn nhất thế giới). Các mục tiêu của hiệp định là đầy tham vọng – thêm 1000 Gigawatt công suất năng lượng mặt trời từ nay đến năm 2030 – dứt điểm với tình trạng làng nhàng của các cuộc thảo luận hiện nay về giảm nhẹ biến đổi khí hậu.

CÁC NƯỚC KHỐI BRICS, MỘT NƠI CỘNG HƯỞNG TỰ NHIÊN CÁC THAM VỌNG CỦA ẤN ĐỘ 

“Trong khi Hoa Kỳ rút khỏi các tổ chức quốc tế và xa lánh các nước khác vì hàng rào thuế quan, nhóm các nước BRICS, quy tụ 10 nền kinh tế lớn mới nổi (trong đó có Ấn Độ), dần dần lấp đầy khoảng trống ngày càng gia tăng trong lĩnh vực quyền lực mềm, đặc biệt là tại các nước phương Nam (đang phát triển - ND), một biên tập viên xã luận của nhật báo Japan Times đã nêu lên một cách xác đáng vào mùa hè vừa qua.

Và tờ nhật báo Nhật Bản còn tăng cường bài báo của mình với một “tấm ảnh gia đình” được chụp lúc kết thúc hội nghị thượng đỉnh lần thứ 17 của nhóm BRICS (ở Rio de Janeiro), nơi mà giữa những người đồng cấp (những người đứng đầu Nhà nước và chính phủ), người đứng đầu chính phủ Ấn Độ Narendra Modi ở ngay hàng đầu, với nụ cười rạng rỡ và bàn tay đưa cao. Cả một biểu tượng, cả một tham vọng, được tổng hợp trong chỉ một tấm hình.

Thực vậy, chương trình nghị sự của BRICS tương ứng một cách chính xác với chương trình nghị sự của ngoại giao Ấn Độ: phát triển các quan hệ với toàn bộ các nước phương Nam, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và tính đa cực, vận động thực hiện cải cách Liên Hợp Quốc (từ lâu Ấn Độ yêu cầu một ghế thường trực trong Hội đồng bảo an) và phê phán các chế độ trừng phạt của Mỹ và phương Tây (chúng tác động đến các quan hệ của Ấn Độ với Nga và Iran).

HIỆU ỨNG LỢI ÍCH BẤT NGỜ TỪ NHỮNG CĂNG THẲNG VỚI WASHINGTON VÀ BẮC KINH

Năm 2026, những nỗ lực của nhà cầm quyền của quốc gia giờ đây là đông dân nhất thế giới (Ấn Độ) nhắm đến hỗ trợ và củng cố quyền lực mềm của mình cũng được hưởng lợi bất ngờ do những căng thẳng quốc tế tạo ra.

Những định hướng chiến lược mới được xác định từ tháng 1/2025 bởi chính quyền Trump 2.0, một môn đệ tin tưởng tuyệt đối vào sức mạnh, tin vào lớn tiếng áp đảo (khi không phải là sự đe doạ lộ liễu) và vào chính trị của kẻ mạnh, xếp những quy tắc ngoại giao thông thường và các quan hệ đối tác vào loại những điều không phù hợp. Giữa Washington và New Delhi, cuộc đấu khẩu gay gắt vào mùa hè năm 2025 về việc đơn phương áp đặt mức thuế quan của Mỹ đối với hàng hoá của Ấn Độ (25%...+ 25% bổ sung!) sẽ để lại dấu ấn lâu dài giữa hai quốc gia, cho dù cuối cùng một thoả thuận đã được thông báo vào đầu tháng hai đưa mức thuế quan về 18%. Tuy nhiên, Ấn Độ áp dụng một nghệ thuật “nhẫn nhịn”, vào mùa thu năm 2025, Ấn Độ chấp nhận thông qua một hiệp định quốc phòng thời gian 10 năm với Hoa Kỳ.

Ở phía đông của lục địa châu Á, chương trình nghị sự chiến lược mờ ám nếu không nói là cố tình hiếu chiến của Trung Quốc ở châu Á – Thái Bình Dương biểu hiện theo nhiều cách khác nhau trên một vùng rộng lớn nhất: ý chí muốn thống nhất với Đài Loan (kể cả bằng vũ lực nếu cần), tham vọng lấn chiếm lãnh thổ không tôn trọng các công ước quốc tế ở vùng biển phía nam Trung Quốc, hoạt động tích cực tại Ấn Độ Dương và tại các thủ đô các quốc gia lân cận với Ấn Độ ở Nam Á, đó là chưa kể Bắc Kinh đòi quyền đối với bang Arunachal Pradesh của Ấn Độ (đến mức nêu ra lãnh thổ phía đông bắc này của Ấn Độ như một phần của lãnh thổ Trung Quốc trên các bản đồ chính thức của Trung Quốc).

Trong quý đầu của năm 2026 đầy biến động, nhà cầm quyền Ấn Độ hài lòng với việc đưa ra bên ngoài một hình ảnh tốt đẹp hơn. Ngược lại với Trung Quốc, thực tế là Ấn Độ không bị nhìn nhận như một quốc gia có những tham vọng về lãnh thổ, được kể trong số các nền dân chủ ổn định nhất ở châu Á, và ngày nay là thành viên của bộ tứ đầy uy thế các nền kinh tế hàng đầu của thế giới (tính theo danh nghĩa tổng sản phẩm nội địa) đã đem đến cho Ấn Độ một vị trí thuận lợi hơn và sẽ được tăng cường bởi chiến lược đa dạng về quyền lực mềm.

Vài nét về tác giả

Olivier Guillard

Tiến sĩ Olivier Guillard là chuyên gia về châu Á, là nhà nghiên cứu tại CERIAS (Le Centre d'études et de recherches sur l'Inde, l'Asie du Sud et sa diaspora – Trung tâm nghiên cứu về Ấn Độ, Nam Á và cộng đồng di cư - Đại học Québec tại Montréal), cộng tác viên nghiên cứu tại Institut d’Etudes de Géopolitique Appliquée - Viện nghiên cứu địa chính trịứng dụng -, đáng chú ý ông là tác giả của quyển sách “Que faire avec la Corée? Subir, honnir ou punir?” (NUVIS, 2019) và là đồng tác giả của sách “Géopolitique du XXIe siècle” (chương về Afghanistan, nhà xuất bản Ellipse, Paris, 2025). Trong số các vùng của châu Á, ông đã nhiều lần đến Ấn Độ, Hàn Quốc, Afghanistan, Myannar, Sri Lanka, Pakistan, Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Nepal, Campuchia, và cả Bangladesh. Có bằng tiến sĩ về luật quốc tế công tại Đại học Paris XI, ông còn là giám đốc về thông tin của hội Crisis24 (GARDAWORLD), là một văn phòng tư vấn và thiết kế, chuyên môn hoá trong phân tích và quản trị các rủi ro quốc tế.

Người dịch: Thái Thị Ngọc Dư

Nguồn: “Inde: Narenda Modi fait fait flèche de tout bois pour promouvoir le soft power indien”:, Asialyst, 5.4.2026.